De Matthäus Passion op de avond van Goede Vrijdag

Op Goede Vrijdag (10 april 2009) zendt Classic FM de Matthäus Passion in zijn geheel uit. De uitvoering  is een live-opname van De Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Jos van Veldhoven uit 1997. Kortom, dezelfde zoals deze in 1997 in de Sint Baafskerk te Aardenburg werd uitgevoerd.

De uitzending begint na het nieuws van 19 uur en is om ca. 21:45 uur afgelopen. Het programma kent slechts één onderbreking (tussen het eerste en tweede deel).

Classic FM is ook via internet te beluisteren, klik hier

Jos van Veldhoven, dirigent
Koor & Barokorkest van De Nederlandse Bachvereniging
Jongens van de koorschool St.Bavo, Haarlem
Gerd Türk tenor, Evangelist
Geert Smits, bas (Christus)
Johannette Zomer, sopraan
Andreas Scholl, contratenor
Hans Jörg Mammel, tenor
Peter Kooy, bas

Kabinet naar de Matthäus – Gesprek met Premier Balkenende (NOS)

Vraag: Hoe lang bestaat de traditie al dat het kabinet op Goede Vrijdag naar de Matthäus Passion gaat? Moeten ze er verplicht heen? Bram Schilham geeft antwoord.
Sinds de jaren ‘50 bezoekt een kabinetsdelegatie de uitvoering van de Matthäus Passion in de Grote Kerk in Naarden. Ook dit jaar gebeurt het. Premier Balkenende vertelde er over in het wekelijkse gesprek met de minister-president, dat deze week vanwege de Goede Vrijdag op donderdag plaatsvond.

Alle ministers en staatssecretarissen en hun partners krijgen een uitnodiging, ze mogen zelf bepalen of ze gaan. Voor sommigen betekent het jaarlijkse uitje een kortstondige vlucht uit de dagelijkse Haagse hectiek. Anderen gaan voor het celebrity-element van de Naardense traditie. De meesten die op de uitnodiging van de Nederlandse Bachvereniging ingaan, doen dat omdat ze liefhebber zijn. Zoals minister Ronald Plasterk van Onderwijs. Hij zingt de Matthäus Passion regelmatig zelf, als gastzanger bij de Oratoriumvereniging Excelsior in Amsterdam.
De traditie overleefde de periode waarin er geen partijen met een christelijke signatuur regeerden. Ook bewindslieden van de paarse kabinetten uit de jaren ‘90 maakten op Goede Vrijdag de gang naar Naarden. Toenmalig premier Wim Kok liet zich niet onbetuigd, al was het voor hem wel een opgave. Een lid van het koor van destijds zag Kok tijdens de uitvoering regelmatig vechten tegen de slaap. Zelf wond hij er geen doekjes om. In een interview bekende Kok: “Ik ben niet behept met zitvlees, dus makkelijk is het nooit”.
BRON: NOS

De balans tussen drama en meditatie

In Aardenburg werd de reeks van Passionen in Zeeland afgesloten.

De Nederlandse Bachvereniging verzorgt elk jaar een tiental uitvoeringen van de Matthäus Passion in Nederland. Deze uitvoering wordt beschouwd als het neusje van de zalm, enerzijds omdat het een authentieke interpretatie is en anderzijds omdat Jos van Veldhoven en de zijnen elk jaar een andere visie brengen. Vorig jaar bestonden de koren I en II nog uit zestien ripiënisten, dit jaar waren dat er acht. De negen solisten stonden tussen orkest en koren en zongen, naast hun solo’s, de partij van de koren mee. Door de opstelling mengden de stemmen beter dan in de versie 2008 en daardoor bleef de tweekorigheid transparant en werd de dramatiek versterkt.
Deze passie is de muzikale vertaling van de laatste dagen van Jezus en balanceert tussen meditatie/ beschouwing en drama. Jos van Veldhoven benadrukte tot nu toe de subtiele emoties. Onder leiding van Lars Ulrik Mortensen werden drama en dynamiek onderstreept. Hij liet de koralen zingen in een vrij snel tempo en de turbae koren kregen een sterk dramatische invulling. Zelf speelde hij regelmatig de basso continuo partij mee op klavecimbel, maar wat vooral opviel was zijn erg beweeglijke directie. Mortensen dirigeert met heel zijn lijf en geeft inzetten en intenties aan met hoofd, schouders, armen en vingers. Met deze (onrustige) directie gaf hij alles tot in de kleinste details aan.
Bach heeft duidelijk de twee solistenkwartetten ingevuld. De taak van sopraan II, alt II en tenor II is miniem en dat was jammer want het timbre van de sopraan was warm en de aria Können Tränen van alt II was van een bijna niet te evenaren schoonheid. De evangelist zong zijn partij met groot gevoel voor drama. Hij durfde triple piano te zingen en vulde de tempi vrij in. Er waren tijdens de uitvoering enkele opmerkelijke hoogtepunten: de schitterende vioolsolo bij de aria Erbarme dich, de sereen, zuiver en subtiel gebrachte aria Aus Liebe, de begeleiding en interpretatie van recitatief Ach Golgotha en de daarop volgende aria, en de door Harvey gezongen aria Komm süsses Kreuz. Maar bovenal wil ik mijn waardering uitspreken voor de instrumentalisten. De obligate partijen van traverso, oboe d’amore en da caccia, gamba en cello waren subliem. Zelfs zonder woorden ontroert deze muziek. Meer aandacht besteden aan de instrumentale partijen van deze passie is een aanrader.

BRON: BNDESTEM maandag 06 april 2009

Schoonheid, intimiteit, intense ontroering in opmerkelijk passieseizoen met ‘Crisis-Passion’

Ned. Bachvereniging. 31/3 Vredenburg Leidsche Rijn. Herh. t/m 11/4; bachvereniging.nl ·
Orchestra of the Age of Enlightenment o.l.v. Mark Padmore. 1/4 Concertgebouw A’dam.
Kasper Jansen Door Het jaar 2009 heeft een opmerkelijk passieseizoen. Boudewijn Tarenskeen schreef een nieuwe Mattheus Passie, vanavond nog te zien èn te horen in de Utrechtse concertzaal Vredenburg Leidsche Rijn. Het Concertgebouworkest maakt met de nieuwe St. Johns Passion van James MacMillan een tijdelijk eind aan de traditie van de Bach-passie – begonnen in 1899.
In dit Matthäus-land is geen plaats meer voor de ooit baanbrekend levendige Matthäus Passion van Ton Koopman. Wegens gebrek aan subsidie en sponsoring moest hij een tournee van het Amsterdam Baroque Orchestra afgelasten. Vervanging kwam gisteravond uit Engeland met het Orchestra of the Age of Enlightenment. Met slechts acht zangers voor alles solistische partijen, de koren en koralen leek dit bij uitstek een ‘Crisis-Passion’.
Die minieme bezetting, overigens al jaren geleden geïntroduceerd door Paul McCreesh, heet terug te gaan op de passiepraktijk van Bach in de Thomaskerk in Leipzig. Koopman gelooft daar niet in. Echt ‘authentiek’ was ook deze uitvoering niet. Bach gebruikte alleen jongenstemmen, nu stonden er naast vier zangers ook vier zangeressen .
De Nederlandse Bachvereniging van artistiek leider Jos van Veldhoven blijft in de lijdenstijd een stabiele factor met tien uitvoeringen van Aardenburg tot Naarden. Het is al jaren beleid om te werken met wisselende dirigenten en nu is de beurt aan de beroemde Deense klavecinist en dirigent Lars Ulrik Mortensen. Continue reading “Schoonheid, intimiteit, intense ontroering in opmerkelijk passieseizoen met ‘Crisis-Passion’”

Bach brengt Nederland in vervoering

‘Het is een voorrecht”, zegt dirigent Jan Willem de Vriend ernstig. “De Matthäus Passion mag nooit routine worden, het is een stuk waar ik met de grootst mogelijke zorgvuldigheid mee omga.
Ik ken geen enkel ander werk met zo’n lange traditie en zo’n enorme beladenheid.”
De Vriend is een van de Nederlandse beroepsdirigenten die bij het aanbreken van de lente spreekwoordelijk de mouwen opstropen: het is weer passietijd. De komende week is in elke stad van enige betekenis Bachs Matthäus Passion te horen, meestal uitgevoerd door een plaatselijk koor plus beroepsorkest, zes vocale solisten en een jongenskoor. Het passieseizoen duurt precies een week, na Goede Vrijdag is het voorbij. En het is in Nederland ondenkbaar dat de Matthäus voor de afwisseling eens in september of januari uitgevoerd wordt, iets wat elders heel gebruikelijk is.
De gietijzeren traditie in Nederland is in zo’n anderhalve eeuw gevormd en er is geen sprake van sleet. Elk jaar is er wel iets nieuws: ditmaal heeft de EO popzangers als Hind en Rob de Nijs aan het werk gezet om passages uit de Matthäus onder de knie te krijgen. Continue reading “Bach brengt Nederland in vervoering”

'Fantastische ervaring' – Ronald Plasterk

Wie ooit heeft meegezongen in de Matthäus Passion, is verkocht en wil ieder jaar opnieuw.

Dat geldt ook voor ‘eenvoudig tenor’ Ronald Plasterk, minister van Cultuur en lid van de Koninklijke Christelijke Oratoriumvereniging Excelsior in Amsterdam. “Gastzanger”, corrigeert hij snel. Vanwege zijn ministerschap heeft Plasterk zijn zangactiviteiten op een wat lager pitje gezet, maar voor de Matthäus gaat hij een paar weken lang trouw naar de repetities op dinsdagavond.
Het feit dat Excelsior de Matthäus zingt in het Amsterdamse Concertgebouw, maakt het extra bijzonder. “Dat ik, als eenvoudig amateur, twee avonden achter elkaar de trap van het Concertgebouw af mag om Bach te zingen – dat is een fantastische ervaring die bijna niet na te vertellen is. Ik zing de Matthäus nu 25 jaar. Ik ken mijn partij volledig uit het hoofd, net als de zangers om me heen trouwens. Natuurlijk heb ik netjes de partituur er bij, zoals dat hoort, maar ik kijk nauwelijks naar mijn aantekeningen. Ik let voortdurend op de dirigent en ik zie aan zijn kleinste beweging wat hij van me wil. Dan wordt het echt musiceren”.
Plasterk heeft de komende week drie keer de Matthäus voor de boeg: maandag en dinsdag met Excelsior en op Goede Vrijdag met het hele kabinet op de kerkbanken in Naarden voor de uitvoering van de Nederlandse Bachvereniging.
BRON: BNDESTEM

De passies van Bach

donderdag 02 april 2009
De Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach (1685-1750) vertelt het verhaal van het lijden en sterven van Christus aan de hand van de evangelietekst van Matthäus. Waarschijnlijk dateert het werk uit 1728. De eerste uitvoering, met in totaal 55 zangers en instrumentalisten, vond plaats in de Thomaskerk in Leipzig op Goede Vrijdag 15 april 1729. Bach heeft vermoedelijk in totaal vijf passies geschreven, alleen de Matthäus Passion en de (kortere) Johannes Passion zijn bewaard gebleven. De verhalende tekst in de Matthäus Passion wordt gezongen door de evangelist, een zware partij voor een tenor.
Er zijn onder meer rollen voor Christus, Petrus, Pilatus, Judas, en het volk (het koor). De solisten die de aria’s voor hun rekening nemen, zingen de kleinere rollen. De evangelietekst wordt onderbroken door recitatieven, aria’s, koralen en koorgedeeltes, waarin doorgaans commentaar wordt gegeven op de ontwikkelingen in het verhaal.
Na de dood van Bach verdwenen zijn passies onder het stof. Het is aan de componist Mendelssohn te danken dat de Matthäus in 1829 weer werd ontdekt en uitgevoerd. In Nederland was het werk voor het eerst te horen in 1870, in Rotterdam. Op 8 april 1899 voerde Willem Mengelberg de eerste Matthäus uit in het Amsterdamse Concertgebouw, met een koor en orkest van in totaal 450 man.
De EO zendt tot en met zaterdag 11 april het programma Matthäus Masterclass uit.
Aanvang 19.00 uur op Nederland 2.

Herbekijk deze uitzending

BRON: BNDESTEM