19 maart Matthäus-Passion in Sint-Baafskerk uitgevoerd door De Nederlandse Bachvereniging

MP2016
 
Op zaterdag 19 maart 2016 zal, sinds 1954, in de Aardenburgse Sint-Baafskerk de 63e opeenvolgende uitvoering van de Matthäus-Passion plaatsvinden. Aanvang 14.00 uur.
Deuren open om 13.00 uur. Plaatsen innemen tegen 13.45 uur, deuren sluiten om 13.55 uur.
Pauze omstreeks 15.30 uur (ongeveer 30 minuten). Einde uitvoering omstreeks 17.30 uur.
 
Johann Sebastian Bach (1685 – 1750) Matthäus-Passion, BWV 244
Uitvoerenden: De Nederlandse Bachvereniging
Kampen Boys Choir
Jos van Veldhoven dirigentMP_Aardenburg_Bachstad
Benjamin Hulett tenor (evangelist)
Maria Keohane sopraan
Griet de Geyter sopraan
Maarten Engeltjes alt
David Allsopp alt
Julius Pfeifer tenor
Charles Daniels tenor
Stephan MacLeod bas
Matthias Winckhler bas
Jos van Veldhoven over de Aardenburgse Matthäus-Passion traditie:
jos-van-veldhoven-annelies-van-der-vegt-1-copy[1]Elk jaar een warme thuiskomst.
Al meer dan dertig jaar ben ik nu als dirigent van De Nederlandse Bachvereniging in Aardenburg te gast. De stad en de jaarlijkse uitvoering van de Matthäus-Passion hebben mijn hart meer en meer gestolen. In de jaren tachtig was het om de onvoorwaardelijke steun aan de Nederlandse Bachvereniging en de nieuwe koers die zij insloeg. In de jaren die volgden om de moed om mee te blijven denken over de uitvoeringspraktijk van Bachs passiemuziek, om steeds opnieuw jonge zangers en dirigenten de kans te geven zich te presenteren, om de kerk steeds beter in te richten en de gasten beter te ontvangen. Om de steun ook, elk jaar opnieuw, om te komen tot een bijzondere en unieke uitvoering. Want dat resultaat moet eigenlijk steeds opnieuw bevochten worden, routine bestaat voor onze musici niet. En dit alles zou ondenkbaar zijn zonder de niet aflatende steun en inzet van het Bach-Comité Aardenburg. Het is ook hún Matthäus-Passion die jaarlijks tot klinken komt.
Aardenburg is geworden tot een Bachcentrum dat al lang niet meer beperkt is tot Zeeuws-Vlaanderen en zijn directe omgeving. Het wordt vaak in een adem genoemd met Naarden en ik ben er trots op deel te mogen uitmaken van die traditie. Elk jaar opnieuw is het voor ons een warme thuiskomst.

Over de uitvoering
Ik heb de Matthäus-Passion al meer dan honderd keer gedirigeerd, maar in de aanloop naar de uitvoering zoek ik naar een moment waarop ik weer schoon kan beginnen,” aldus Jos van Veldhoven. Voor de derde keer kiest hij dit jaar voor een asymmetrische bezetting. Hij sluit hierbij aan bij de gelaagdheid die Bach zelf aanbracht in de partituur. Bach verdeelde zijn ensemble in tweeën en liet het verhaal vertellen door de ene groep. Het andere ensemble levert meer persoonlijk commentaar. Door dat intiemer te bezetten dan het eerste ensemble, laat Jos van Veldhoven de muziek nog beter tot zijn recht komen.

Oog in oog met de Matthäus-Passion
Het educatieproject ´Oog in oog met de Matthäus-Passion´ begeleidt al sinds 2003 jaarlijks bijna 300 scholieren naar hun allereerste kennismaking met Bach. In samenwerking met het Bach-Comite en het Zeldenrust-Steelantcollege uit Terneuzen worden ook Zeeuws-Vlaamse jongeren op school voorbereid op het beleven van de Aardenburgse Matthäus-Passion. Hiervoor is een lespakket ontwikkeld en krijgen ze vooraf een gastles van een van de musici van de Nederlandse Bachvereniging.
Online ticketverkoop Klik hier voor kaartverkoop
Plattegrond Indeling kerk
Rang I is in de achterkerk op vloer niveau
Rang IIa en rang II+ zijn vooraan op de tribune, met rang IIb daarachter
Rang III bevindt zich in de twee zijbeuken.
In de beide zijbeuken en in rang IIb is de uitvoering vanwege beperkte directe zichtbaarheid
ook te volgen via geregisseerde videobeelden.
 
 
 

Cursus Passie in de muziek voor volwassenen

Op 9 maart start Toonbeeld met de cursus Passie in de muziek voor volwassenen. In drie lessen wordt aandacht besteed aan de ontwikkeling van de passiemuziek: het verhaal van het lijden en sterven van Jezus volgens de verschillende Bijbelse evangelisten. Hoe is het ontstaan van het toonzetten van het passieverhaal geweest?  In de eerste les gaan we terug naar de gregoriaanse oorsprong en volgen de ontwikkeling tot aan de barok.  De tweede les is gewijd aan de passiemuziek in de barok. Het was niet alleen Johann Sebastian Bach die zich hiermee bezig hield. In de laatste les beluisteren we de ontwikkeling in de negentiende en twintigste eeuw.
Cursusdata: woensdag 9, 16 en 23 maart van 10.00-12.00uur
Locatie: Toonbeeld, Bellamystraat 26A Terneuzen
Docent: Jos Vogel
Kosten: € 54 p.p.
Inschrijven via: www.terneuzen.nl/toonbeeld
Contact: 0115-455950 of toonbeeld@terneuzen.nl

Even ook een andere Bach in Aardenburg

De oude meester Johann Sebastian Bach heeft ooit zelf een stamboom gemaakt om de muzikaliteit van zijn voorouders te kunnen illustreren. Hij gaf dat overzicht de titel mee van Ursprung der musicalisch-Bachischen Familie. Wie even op internet rondgoogled komt de lijst wel tegen. Bach deed het om aan te geven dat in zijn familie wel meer leden muzikaal begaafd waren en dat de familie in zijn tijd gaarne reünies hield, waar dan – jaja vrolijk – gemusiceerd, gezongen en geïmproviseerd werd.

Het Bach Plus ensemble onder leiding van Bart Naessens laat deze maand in haar cantateconcert in de Sint-Baafs in Aardenburg werk horen van een andere Bach, van Johann Christoph Bach, oom van de meester. Een van zijn bekendste werken is de cantate “Meine Freundin du bist schön”, gebaseerd op het Hooglied. Dit werk en diverse andere werken van de Bachfamilie zijn opgenomen in het “Altbachische Archiv“, een verzameling die Johann Sebastian Bach samengesteld heeft. Dit archief is in 1999 herontdekt, nadat het jaren achter het ijzeren gordijn verloren was gewaand.

GelukkigZijDieHuilenProgramma:

– BWV 106 Actus Tragicus (J.S. Bach)

– Meine Freundin, du bist schön (J.C. Bach)

Uitvoerenden: BachPlus

Ticket €20,- jongeren tot en met 18 jaar gratis
Online ticketverkoop

Aanvang concert: 16:00u
Kerkdeuren open: 15:30u
Inclusief receptie direct na afloop concert

Muzikale toelichting

Meine Freundin, du bist schön, gecomponeerd door Johann Christoph Bach (1642-1703) de oom van Johann Sebastian Bach), verklankt het toch wel bijzonder merkwaardige Hooglied van koning Salomon. Een bij wijlen ondeugende en pikante tekst waar de liefde, (lichamelijke) schoonheid en lust uitvoerig en zonder schroom beschreven worden. JC Bach weet deze teksten bijzonder mooi te verklanken in een indrukwekkend meesterwerk. Deze huwelijkscantate bevat een interactief rollenspel (opera avant-la- lettre?) waar twee verliefde mensen elkaar op onverhulde wijze het hof maken.

Dè compositie om net op de dag van de liefde – Valentijnsdag – te laten weerklinken!

Bach Plus laten deze cantate voorafgaan door één van Bachs bekendste cantates ‘Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit’, ook ‘Actus Tragicus’ genoemd. In 1707 weerklonk deze meesterlijke compositie (Bach was toen 22 jaar!) ter gelegenheid van een begrafenisdienst in Arnstadt of Mühlhausen. De Duitse Bach-kenner Alfred Dürr schreef in zijn boek Die Kantaten von Johann Sebastian Bach mit ihren Texte’:

Ein Geniewerk, wie es auch grossen Meistern nur selten gelingt”.

Hij referereerde hiermee naar deze cantate BWV 106. Niettegenstaande zijn jonge leeftijd (amper 22 jaar) wordt deze cantate vandaag de dag als één van zijn grootste composities geroemd. Enerzijds omdat Bach hier een bijzonder inzicht en compositorisch kunnen etaleert door de briljante structuur van het werk en de verklanking van de bijbelse (Oud- en Nieuw-testamentische) teksten. Maar vooral omdat hij met deze cantate overduidelijk breekt en uitzonderlijk grensverleggend omgaat met die jarenlange bestaande ‘cantate-traditie’ van zijn voorgangers.

Bach gebruikt een unieke en prachtige bezetting (2 flauti dolci, 2 gamba’s, violone, theorbe, klavieren en 8 zangers) om die Eeuwige Slaap wondermooi te verklanken en je volledig over te geven aan de eindeloze goddelijke liefde.

Wij begroeten u graag op Valentijnsdag, in aanwezigheid van de familie Bach.

Thematiek

Een opmaat tot huilen…

Is het gek om tijdens het laatste cantateconcert voorafgaande aan de Matthäus Passion de cantate Actus Tragicus ten gehore te brengen? Treurmuziek. De Matthäus Passion zal in het slotkoor spreken over tranen. De operaregisseur Peter Sellars meent dat de muziek van Bach’s Matthäus Passion een uitnodiging tot huilen is, niet een beschaamd huilen in afzondering, maar om het samen te doen: huilen. De passiemuziek van Bach stelt ons de vraag wat de betekenis is van wenen. Welnu, in dat licht bezien valt treurmuziek als een voorafje niet uit de toon. Een treuren dat samenhangt met een besef van sterfelijkheid. ’Dat we sterven moeten’ zingt de tenorstem. Dit te weten kan wijsheid schenken, want het voorkomt hoogmoed en doorprikt de illusie dat ons bestaan enkel vreugde en vervulling is – er is in het leven evenzeer verdriet en teleurstelling. Menselijke ontroering uit zich zowel in lachen als in tranen. Zo is onze ziel gemaakt en muziek kan die ziel raken, in vreugde en in weemoed.

Het is een eigenzinnigheid in de christelijke traditie dat in de lentetijd de dood onder ogen wordt gezien – de goede week; in een vergelijkbare eigenzinnigheid klinkt deze Actus Tragicus eerder vrolijk dan tragisch, want zowel in leven als dood zijn we met God verweven. Deze ambivalentie van vreugde in verdriet toont een hedendaags schilderij in het Dordrechts museum. Een doek met vrolijk kleurige vlakken vormt de ondergrond van de tekst: Gelukkig zij die huilen.

En ach, voor wie de tranen zo snel mogelijk wil drogen, biedt BachPlus troost met een stuk van J.C. Bach: Meine Freundin, du bist schön. Als dat geen troost is…

Kom dus – met of zonder zakdoek en geniet voluit van maar liefst twee Bachen! (J.S en J.C). Welkom!

Achtergrond

All in the family…

Van alle musicerende en componerende leden van de Bachdynastie achtte Johann Sebastian zijn oom Johann Christoph (1642-1703) het hoogst. In februari brengt BachPlus de “Actus Tragicus” van Johann Sebastian en “Meine Freundin, du bist schön” van Johann Christoph. Beide cantaten zijn absolute topwerken uit de Duitse religieuze barok, maar hun onderling contrast kan haast niet groter zijn.

Johann Sebastian Bach – “Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit” BWV 106

(“Actus Tragicus”)

Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit” werd in 1707 gecomponeerd en is waarschijnlijk Bachs oudste cantate. Maar ook een van zijn allermooiste.

De cantate is stilistisch traditioneel en gecomponeerd in de ‘oude stijl’ die Bachs grote idool Dietrich Buxtehude tot een hoogtepunt had gebracht. De bezetting is klein en, met blokfluiten- en viola da gambaparen, archaïsch. De bijbel- en koraalverzen van de tekst worden een na een muzikaal worden uitgewerkt.

Met zijn enorme stielkennis en mateloze creativiteit overklast de 22-jarige Bach zijn grote voorbeeld: de traditionele compositietechnieken worden volmaakt beheerst en Bachs mateloze creativiteit bezorgt de luisteraar de ene koude rilling na de andere. Daarnaast is deze sublieme muziek ook een theologisch sluitende bezinning over ‘Sterbensangst’ en ‘Todesfreudigkeit’.

Johann Christoph Bach – “Meine Freundin, sie ist so schön”

Het Hooglied’ is een van de merkwaardigste boeken uit de Bijbel waarin koning Salomon in niet mis te verstane bewoordingen zijn begeerte naar zijn Sulamitische vriendin bezingt. Theologen kregen rode oortjes van deze verzen en verklaarden ze onhandig als een voorafbeelding van een dialoog tussen Christus en zijn kerk.

Die theologie kon Johann Christoph Bach gestolen worden, hij interpreteert deze prachtige erotische teksten zeer werelds en zet ze op een zeer sensuele manier op muziek. Bovendien verandert hij de volgorde van de teksten in een verhaal over liefde, lichamelijke schoonheid, begeerte en wellust. Tenslotte gaat het hier om een huwelijkscantate.

Bovendien is Johann Christoph Bachs muziek van een betoverende schoonheid. Het hoogtepunt is een lange ciaconna die het gelukzalig gevoel van een vroege verliefdheid en verlangen naar de minnaar oproept. Geen wonder dat Johann Sebastian zijn neef Christoph een ‘profunde Componist’ noemde. Noteer alvast: BachPlus zal deze beide cantaten in juni opnemen. De cd verschijnt in het najaar 2016.